Satranç terimleri

Açarak Saldırı

Açarak saldırı, bir oyuncunun bir taşı oynayarak daha önce o taş tarafından kapatılan saldırı hattını açmasıdır. Bu saldırı başka bir taşa ya da önemli bir kar…

Açarak Şah

Açarak Şah: materyal kazandırabilen ya da zorunlu bir varyant oluşturabilen taktik bir motiftir.

Ağır Taş

Ağır Taş: satranç tahtasındaki tipik rolü olan bir taş ya da taş ailesidir.

Alt Terfi

Konum taktik nedenlerle vezir dışı bir terfi gerektirdiğinde kullanılan etikettir. Alt terfi çoğu zaman pattı önlemek için yapılır, ancak başka nedenler de ola…

Aptal Matı

Aptal Matı: şahın kaçış kareleri kaldırılarak sıkıştırıldığı bir mat düzenidir.

Ara Hamle

Zwischenzug, Almanca ara hamle anlamına gelir. Oyuncunun beklenen hamleyi erteleyip önce zorlayıcı bir ara hamle yapmasıdır. Bu ara hamle sayesinde beklenen ha…

Arap Matı

Arap Matı: şahın kaçış kareleri kaldırılarak sıkıştırıldığı bir mat düzenidir.

Arka Yatay Matı

Arka Yatay Matı: şahın kaçış kareleri kaldırılarak sıkıştırıldığı bir mat düzenidir.

Asılı Piyonlar

Asılı Piyonlar: planları belirleyen bir piyon yapısı kavramıdır, zayıflıklar, çoğunluklar ve geçer piyonlarla ilgilidir.

Aşırı Yükleme

Aşırı yükleme, bir savunma taşının aynı anda birden fazla taşı ya da kareyi korumak zorunda kalması, fakat bu savunma görevlerinden yalnızca birini yeterince y…

At

At: satranç tahtasındaki tipik rolü olan bir taş ya da taş ailesidir.

At Turu

At Turu: materyal kazandırabilen ya da zorunlu bir varyant oluşturabilen taktik bir motiftir.

Azınlık Saldırısı

Azınlık Saldırısı: tipik planları olan bir açılış kavramıdır, fikir ya da plan düzeyinde anlaşılır.

Bağlama

Mutlak bağlama, saldırı altındaki bir taşın kendi şahının önünde ve aynı saldırı hattı üzerinde bulunmasıdır. Bağlanan taş bu yüzden saldırı hattından yasal ol…

Bağlantılı Geçer Piyonlar

Bağlantılı Geçer Piyonlar: planları belirleyen bir piyon yapısı kavramıdır, zayıflıklar, çoğunluklar ve geçer piyonlarla ilgilidir.

Bähr Kuralı

Bir şahın uzaktaki geçer piyonu durdurup durduramayacağını değerlendirmek için kullanılan pratik bir piyon oyun sonu kuralı.

Batarya

Batarya: materyal kazandırabilen ya da zorunlu bir varyant oluşturabilen taktik bir motiftir.

Beraberlik

Beraberlik: hamle yasallığını ya da sonucu etkileyen bir kural veya pratik kavramdır.

Boden Matı

Boden Matı: şahın kaçış kareleri kaldırılarak sıkıştırıldığı bir mat düzenidir.

Boğmaca Mat

Boğmaca mat, şahın son yatayda ya da kenar dikeyinde sıkışması ve kendi taşları tarafından kapatıldığı için bir at saldırısından kaçamamasıyla oluşur. Tahta ke…

Boşta

Boşta: materyal kazandırabilen ya da zorunlu bir varyant oluşturabilen taktik bir motiftir.

Boşta Taş

Boşta Taş: materyal kazandırabilen ya da zorunlu bir varyant oluşturabilen taktik bir motiftir.

Carlsbad Piyon Yapısı

Carlsbad Piyon Yapısı: planları belirleyen bir piyon yapısı kavramıdır, zayıflıklar, çoğunluklar ve geçer piyonlarla ilgilidir.

Çatal

Çatal, tek bir taşın rakibin birden çok taşına veya önemli karesine aynı anda saldırmasıdır.

Çekme

Çekme, bir oyuncunun bir taşı, çoğu zaman aktif ama pasif olmayan bir fedayla, daha sonra saldırıya uğrayacağı bir kareye cezbetmesidir. Buna bazen yemleme tak…

Çifte Saldırı

Çifte saldırı, iki ya da daha fazla taşın aynı anda rakibin birden çok taşına veya önemli karesine saldırmasıdır. Rakip bütün tehditleri karşılayamaz ve matery…

Çifte Şah

Çifte Şah: materyal kazandırabilen ya da zorunlu bir varyant oluşturabilen taktik bir motiftir.

Çoban Matı

Çoban Matı, vezir ve filin oyunun başında f7/f2 karesine saldırdığı başlangıç seviyesi mat desenidir. Çoğu zaman e4, Qh5, Bc4 ve Qxf7# hamlelerinden sonra görü…

Değirmen

Değirmen saldırısının açmaz şah formu, art arda gelen açmaz şahlarla birden fazla taş kazanır. Bir kalenin filin hattından saldırı açması bu saldırının yaygın…

Destekli Geçer Piyon

Destekli Geçer Piyon: zayıflıklar, çoğunluklar ve geçer piyonlar üzerinden planları belirleyen bir piyon yapısı kavramı.

Dikdörtgen Opozisyon

Şahların bir dikdörtgenin karşı köşelerinde durduğu dolaylı şah opozisyonu deseni.

Dikey

Dikey: hamle yasallığını ya da sonucu etkileyen bir kural veya pratik kavramdır.

Duble Piyonlar

Duble Piyonlar: planları belirleyen bir piyon yapısı kavramıdır, zayıflıklar, çoğunluklar ve geçer piyonlarla ilgilidir.

Feda

Feda, oyuncunun sonraki hamlelerde avantaj elde etmek için bir taşı bilinçli olarak kaybettiği hamledir. Taktik fedalar genellikle yakın bir materyal kazancına…

Fianchetto

Fianchetto, b piyonu ya da g piyonu bir kare sürüldükten sonra filin b2, g2, b7 veya g7 karesine geliştirildiği düzendir. Fil buradan uzun diyagonali kontrol e…

Fil

Fil: satranç tahtasındaki tipik rolü olan bir taş ya da taş ailesidir.

Fil ve Atla Mat

Fil ve Atla Mat: şahın kaçış kareleri kaldırılarak sıkıştırıldığı bir mat düzenidir.

Geçer Piyon

Geçer Piyon: zayıflıklar, çoğunluklar ve geçer piyonlar üzerinden planları belirleyen bir piyon yapısı kavramı.

Geçerken Alma

Geçerken Alma: planları belirleyen bir piyon yapısı kavramıdır, zayıflıklar, çoğunluklar ve geçer piyonlarla ilgilidir.

Gelişim

Taşları başlangıç karelerinden oyunu etkiledikleri etkin karelere çıkarmak.

Geri Kalmış Piyon

Geri Kalmış Piyon: planları belirleyen bir piyon yapısı kavramıdır, zayıflıklar, çoğunluklar ve geçer piyonlarla ilgilidir.

Hafif Taş

Hafif Taş: satranç tahtasındaki tipik rolü olan bir taş ya da taş ailesidir.

Hat Kesme

Hat kesme, bir oyuncunun iki rakip taş arasındaki savunma bağlantısını keserek birinin ya da ikisinin korumasını kaldırması ve saldırı hedefleri yaratmasıdır.…

İki Atla Mat

İki Atla Mat: şahın kaçış kareleri kaldırılarak sıkıştırıldığı bir mat düzenidir.

İki Fille Mat

İki Fille Mat: şahın kaçış kareleri kaldırılarak sıkıştırıldığı bir mat düzenidir.

İleri Karakol

İleri Karakol: materyal kazandırabilen ya da zorunlu bir varyant yaratabilen taktik bir motif.

İzole Piyon

İzole Piyon: planları belirleyen bir piyon yapısı kavramıdır, zayıflıklar, çoğunluklar ve geçer piyonlarla ilgilidir.

İzole Vezir Piyonu

İzole Vezir Piyonu: planları belirleyen bir piyon yapısı kavramıdır, zayıflıklar, çoğunluklar ve geçer piyonlarla ilgilidir.

Kale

Kale: tahta üzerindeki tipik rolüyle bir taş veya taş ailesi.

Kale Aktarımı

Kale Aktarımı: materyal kazandırabilen ya da zorunlu bir varyant yaratabilen taktik bir motif.

Kale Savunması

Kale Savunması: oyun sonunda üstünlüğü kazanca çevirmek ya da konumu savunmak için kullanılan bir tekniktir veya kuraldır.

Kalite Fedası

Kalite fedası, oyuncunun sonraki hamlelerde avantaj elde etmek için bilerek bir kaleyi bir at ya da fil karşılığında vermesidir.

Kapana Sıkışmış Taş

Bir taş, kaçabileceği güvenli kare kalmadığında kapana sıkışmıştır ve bu yüzden alınmaya çok açık hale gelir. Mat edilmiş şahlar teknik olarak sıkışmış olsa da…

Kare Kuralı

Kare Kuralı: konumları kazanca çevirmek ya da savunmak için kullanılan bir oyun sonu tekniği veya kuralı.

Karşı Şah

Karşı Şah: materyal kazandırabilen ya da zorunlu bir varyant oluşturabilen taktik bir motiftir.

Kilit Kareler

Şah ve piyon oyun sonlarında terfiyi zorlamak için güçlü şahın ulaşması gereken kareler.

Kitap Hamlesi

Kitap hamlesi, açılış teorisinin parçası olarak oynanmış, incelenmiş ve kabul edilmiş bilinen bir açılış hamlesidir. Bu, hamlenin her konumda otomatik olarak e…

Kombinezon

Kombinezon: materyal kazandırabilen ya da zorunlu bir varyant oluşturabilen taktik bir motiftir.

Kötü Fil

Kötü Fil: materyal kazandırabilen ya da zorunlu bir varyant oluşturabilen taktik bir motiftir.

Legal Matı

Legal Matı: şahın kaçış kareleri kaldırılarak sıkıştırıldığı bir mat düzenidir.

Lucena Konumu

Lucena Konumu: oyun sonunda üstünlüğü kazanca çevirmek ya da konumu savunmak için kullanılan bir tekniktir veya kuraldır.

Maroczy Kelepçesi

Maroczy Kelepçesi: tipik planları olan bir açılış kavramıdır, fikir ya da plan düzeyinde anlaşılır.

Mat

Mat: şahın kaçış kareleri kaldırılarak sıkıştırıldığı bir mat düzenidir.

Materyal

Taşların ve piyonların toplam değeri. Materyal kazanmak genellikle kalıcı üstünlük elde etmek anlamına gelir.

Merkez

Merkez: materyal kazandırabilen ya da zorunlu bir varyant oluşturabilen taktik bir motiftir.

Opozisyon

Opozisyon: konumları kazanca çevirmek ya da savunmak için kullanılan bir oyun sonu tekniği veya kuralı.

Pat

Pat, hamle sırasındaki oyuncunun şah altında olmamasına rağmen hiçbir yasal hamlesinin kalmamasıdır. Oyun hemen beraberlikle biter.

Philidor Konumu

Philidor Konumu: konumları kazanca çevirmek ya da savunmak için kullanılan bir oyun sonu tekniği veya kuralı.

Piyon

Piyon: zayıflıklar, çoğunluklar ve geçer piyonlar üzerinden planları belirleyen bir piyon yapısı kavramı.

Piyon Çoğunluğu

Piyon Çoğunluğu: zayıflıklar, çoğunluklar ve geçer piyonlar üzerinden planları belirleyen bir piyon yapısı kavramı.

Piyon Fırtınası

Piyon Fırtınası: zayıflıklar, çoğunluklar ve geçer piyonlar üzerinden planları belirleyen bir piyon yapısı kavramı.

Piyon Kırışı

Piyon Kırışı: zayıflıklar, çoğunluklar ve geçer piyonlar üzerinden planları belirleyen bir piyon yapısı kavramı.

Piyon Terfisi

Piyon Terfisi: zayıflıklar, çoğunluklar ve geçer piyonlar üzerinden planları belirleyen bir piyon yapısı kavramı.

Piyon Türleri

Piyon Türleri: zayıflıklar, çoğunluklar ve geçer piyonlar üzerinden planları belirleyen bir piyon yapısı kavramı.

Piyon Yapısı

Piyon Yapısı: zayıflıklar, çoğunluklar ve geçer piyonlar üzerinden planları belirleyen bir piyon yapısı kavramı.

Piyon Yarışı

İki tarafın da geçer piyonları sürdüğü ve kimin önce terfi edeceğini saydığı oyun sonu yarışı.

Piyon Yarması

Çoğu zaman fedalar içeren ve belirleyici bir geçer piyon yaratan zorlayıcı piyon dizisi.

Piyon Zinciri

Piyon Zinciri: zayıflıklar, çoğunluklar ve geçer piyonlar üzerinden planları belirleyen bir piyon yapısı kavramı.

Profilaksi

Profilaksi: materyal kazandırabilen ya da zorunlu bir varyant yaratabilen taktik bir motif.

Rok

Rok: hamle yasallığını ya da sonucu etkileyen bir kural veya pratik kavramdır.

Sadeleştirme

Sadeleştirme: materyal kazandırabilen ya da zorunlu bir varyant yaratabilen taktik bir motif.

Saptırma

Saptırma, rakibi daha önce önemli kareleri ya da taşları koruyan bir taşı oynatmaya zorlamaktır. Bu motif iki alt biçimde görülür: savunucuya saldırmak ve savu…

Savunucuyu Kaldırma

Savunucuyu Kaldırma: materyal kazandırabilen ya da zorunlu bir varyant yaratabilen taktik bir motif.

Son Hamle Fedası

Son Hamle Fedası: materyal kazandırabilen ya da zorunlu bir varyant oluşturabilen taktik bir motiftir.

Strateji

Strateji: materyal kazandırabilen ya da zorunlu bir varyant yaratabilen taktik bir motif.

Sürekli Şah

Sürekli Şah: materyal kazandırabilen ya da zorunlu bir varyant yaratabilen taktik bir motif.

Şah

Şah: satranç tahtasındaki tipik rolü olan bir taş ya da taş ailesidir.

Şah Avı

Şah Avı: materyal kazandırabilen ya da zorunlu bir varyant oluşturabilen taktik bir motiftir.

Şah Çekme

Şah çekme, rakip şahın bir taş tarafından doğrudan tehdit edilmesidir ve rakip bu tehdidi hemen gidermek zorundadır.

Şah Geometrisi

Şah hedeflere çoğu zaman diyagonalden de düz yoldan olduğu kadar hızlı ulaşır, bu yüzden oyun sonlarında rota seçimi önemlidir.

Şah Güvenliği

Piyon örtüsü, kaçış kareleri ve saldırı hatları dahil şahın ne kadar açıkta ya da korunmuş olduğu.

Şah ve Kaleyle Mat

Şah ve Kaleyle Mat: şahın kaçış kareleri kaldırılarak sıkıştırıldığı bir mat düzenidir.

Şah ve Vezirle Mat

Şah ve Vezirle Mat: şahın kaçış kareleri kaldırılarak sıkıştırıldığı bir mat düzenidir.

Şiş

Oyuncu rakibin bir taşına saldırır, bu taş hareket etmeden arkasındaki eşit ya da daha düşük değerli kareyi veya taşı saldırıya açamaz. Öndeki taş genellikle ç…

Taş Değişimi

Taş Değişimi: materyal kazandırabilen ya da zorunlu bir varyant oluşturabilen taktik bir motiftir.

Taş Etkinliği

Taşlarının faydalı kareleri, hatları, hedefleri ve tehditleri ne kadar etkilediği.

Tempo

Tempo: hamle yasallığını ya da sonucu etkileyen bir kural veya pratik kavram.

Uzak Opozisyon

Şahların bitişik olmadığı, ama aynı tempo mantığının giriş karelerini kontrol ettiği opozisyon deseni.

Üç Konum Tekrarı

Üç Konum Tekrarı: hamle yasallığını ya da sonucu etkileyen bir kural veya pratik kavram.

Üçgenleme

Hamle sırasını değiştirerek aynı konuma dönmeyi sağlayan ve çoğu zaman zugzwang zorlayan manevra.

Vezir

Vezir: tahta üzerindeki tipik rolüyle bir taş veya taş ailesi.

Vezir Fedası

Vezir fedası, oyuncunun sonraki hamlelerde avantaj elde etmek için vezirini bilinçli olarak kaybettiği hamledir.

Yedinci Yataydaki Kale Piyonu Vezire Karşı

Köşe ve pat fikirlerinin zayıf tarafı kurtarabildiği teorik vezire karşı kale piyonu oyun sonu.

Yenilik

Yenilik: tipik planları olan bir açılış kavramı, fikir ya da plan.

Yüzen Kare

Bir şahın iki ayrık geçer piyonu durdurup durduramayacağını belirlemek için kullanılan piyon oyun sonu deseni.

Zehirli Piyon

Zehirli Piyon: zayıflıklar, çoğunluklar ve geçer piyonlar üzerinden planları belirleyen bir piyon yapısı kavramı.

Zorunlu Hamle

Zorunlu Hamle: materyal kazandırabilen ya da zorunlu bir varyant oluşturabilen taktik bir motiftir.

Zugzwang

Zugzwang: konumları kazanca çevirmek ya da savunmak için kullanılan bir oyun sonu tekniği veya kuralı.

Satranç Terimleri Sözlüğü